Spotkania konsultacyjne w przedsiębiorstwach społecznych
Jak zmienić obowiązek spotkań konsultacyjnych w szansę na większe zaangażowanie pracownic_ów w rozwój organizacji?
W Polsce funkcjonuje ponad 1200 spółdzielni socjalnych, które zatrudniają niemal 13 tysięcy osób. Ich misją jest łączenie biznesu z pomocą osobom wykluczonym, jednak w codziennym pędzie liderzy często zapominają o włączaniu pracownic_ków w procesy decyzyjne. – Demokracja w miejscu pracy wydaje się w Polsce kulturowo obca. Sama sugestia, że miałoby być inaczej, wywołuje opór. Takie są również spostrzeżenia z naszego środowiska – mówi Małgorzata Modrak-Potapowicz, prezeska spółdzielni Nowe Horyzonty i autorka innowacji. – Chcemy pokazać, że oddawanie pracownikom głosu to nie tylko wymóg prawny, ale szansa na budowanie ich godności i poczucia sprawczości.
Spotkania konsultacyjne w przedsiębiorstwach społecznych – model wsparcia pracownic_ków socjalnych
Liderzy i zarządy podmiotów ekonomii społecznej (PES) mierzą się z wyzwaniami dotyczącymi spotkań konsultacyjnych:
brakiem jasnych wytycznych nt. tego, jak realizować ustawowy obowiązek konsultacji
niechęcią przed „papierologią” i biurokracją (protokoły, listy, klauzule RODO),
obawą przed biernością lub roszczeniową postawą pracowników_ic podczas zebrań.
Jak działa model „Spotkania konsultacyjne w przedsiębiorstwach społecznych”?
„Spotkania konsultacyjne…” to kompleksowy, praktyczny poradnik, który krok po kroku przeprowadza liderów przez proces organizacji i dokumentowania konsultacji.
Innowacja oferuje gotowy model, który zdejmuje z zarządzających ciężar wymyślania procedur od zera. Skupia się na prostocie: zamiast skomplikowanych teorii, daje liderom gotowe scenariusze i narzędzia do budowania atmosfery współpracy i wzajemnego szacunku.
Użytkownicy zapoznają się z podręcznikiem (Informatorium) o dobrych praktykach partycypacyjnych, historii spółdzielczości oraz o podstawach prawnych obowiązku konsultacji.
Z Narzędziownika wybierają jeden z dwóch wariantów scenariusza – podstawowy (niezbędne formalności) lub rozszerzony (dodatkowe techniki pozyskiwania sugestii od pracowników).
Przeprowadzenie moderowanego dialogu: liderki_rzy stosują techniki pracy z grupą opisane w części praktycznej podręcznika.
Korzystając z gotowych wzorów pism i dokumentów, zawartych w Narzędziowniku, użytkownicy przygotowują niezbędną dokumentację. Wypełniają gotowe wzory protokołów oraz sprawozdań merytorycznych i finansowych, co zapewnia poprawność realizacji ustawowego obowiązku.
Elementy modelu „Spotkania konsultacyjne”…
Informatorium (część I): baza wiedzy o dobrych praktykach partycypacyjnych i historii spółdzielczości.
Podręcznik praktyczny (część II): wskazówki i techniki pracy z grupą, uczące jak słuchać pracowników i moderować dyskusję.
Narzędziownik (część III): kompletny zestaw edytowalnych wzorów dokumentów: regulaminy, listy obecności, formularze RODO, wzory protokołów oraz scenariusze spotkań.
Film motywacyjny: krótkie wideo prezentujące pozytywne przykłady zaangażowania pracowników w zarządzanie firmą.
Bariery mentalne i biurokratyczne
W 2018 roku nowelizacja ustawy o spółdzielniach socjalnych nałożyła na spółdzielnie obowiązek konsultacji, co wywołało konsternację w środowisku. Wielu liderów potraktowało to jako kolejną „niepotrzebną rzecz do zrobienia” na długiej liście obowiązków. – Wyobraziłam sobie, jak nasi pracownicy – ludzie z gruntu pragmatyczni, siedzą na spotkaniu i pożerają mnie wściekłym wzrokiem, bo zabieram im prywatny czas. – wspomina Małgorzata. Jej innowacja ma na celu profesjonalizację dialogu, by nie był on jedynie „pustym zapisem w ustawie”.
Co mówią dane?
Budowanie kultury demokracji i partycypacji w polskich przedsiębiorstwach społecznych napotyka na liczne bariery, zarówno po stronie zarządzających, jak i samej załogi. Liderzy często postrzegają ustawowy obowiązek konsultacji z pracownikami jako kolejne obciążenie biurokratyczne, nie posiadając przy tym jasnych wytycznych ani narzędzi do jego rzetelnej realizacji. Z drugiej strony, pracownicy – często osoby obciążone trudnymi doświadczeniami życiowymi i wykluczeniem – rzadko czują, że ich głos ma realne znaczenie dla funkcjonowania firmy, co pogłębia ich bierność podczas oficjalnych zebrań
Jest o czym rozmawiać
1200+
tyle spółdzielni socjalnych funkcjonuje w Polsce wg oficjalnych danych
13000
tyle osób zatrudniają spółdzielnie socjalne
61%
tylu pracowników_ic spółdzielni to osoby z grup zagrożonych wykluczeniem
Innowacja „Spotkania konsultacyjne w przedsiębiorstwach społecznych”
Unikatowe narzędzie, które profesjonalizuje dialog w miejscu pracy, porządkuje procesy dokumentacyjne i wzmacnia podmiotowość pracowników w sektorze ekonomii społecznej
Nawet jeśli liderka, lider napotykają opór zespołu podczas spotkania konsultacyjnego, to i tak wychodzą obronną ręką z takiego zabrania i widzą, że to ma sens. Bo często pracownicy w takich miejscach, gdzie piętrzą się problemy, są gotowi i mają pomysły, jak je rozwiązać, bo po prostu znają przedsiębiorstwo od podszewki
Małgorzata Morak-Potapowicz, spółdzielnia socjalna „Nowe Horyzonty”
Skąd się wziął pomysł na innowację?
Małgorzata Modrak-Potapowicz sama stanęła przed życiowym wyzwaniem, gdy przejęła spółdzielnię będącą na skraju upadłości. Kiedy pojawił się nowy wymóg prawny, zamiast szukać wymówek, postanowiła stworzyć „drogowskaz” dla innych liderów, którzy – podobnie jak ona – nie wiedzieli, jak ugryźć temat konsultacji. Zrozumiała, że liderzy potrzebują gotowego „kopiuj-wklej”, by móc skupić się na ludziach, a nie na przepisach.
Kto stoi za innowacją?
Małgorzata Modrak-Potapowicz jest prezeską zarządu spółdzielni socjalnej „Nowe Horyzonty”, gerontolożką i promotorką zdrowia. Jako doświadczona liderka łączy pasję do idei spółdzielczej z pragmatycznym podejściem do zarządzania i reintegracji społeczno-zawodowej.
„Nasz podręcznik jest napisany tak, żeby każdy sobie poradził z jego zawartością. Jeśli użytkownicy_czki pominą jego pierwszą część, która zawiera praktyczne przykłady, to i tak poradzą sobie świetnie. Podręcznik zawiera gotowe szablony dokumentów, które drukujemy, wpisujemy dane własnej organizacji i wrzucamy po zebraniu do teczki, w której czekają na audyt wojewody”.
Małgorzata Modrak-Potapowicz
Poczucie sensu ma sens
Małgorzata ceni sobi partycypację pracowniczą. – Mam poczucie, że nie jestem sama w prowadzeniu naszej działalności. – wyjaśnia. – Wiem, że inni również czują odpowiedzialność za organizację i mam się na kim wesprzeć.
Ale zapisane w prawie obowiązki wobec podmiotów ekonomii społecznej uważa za niejasne. – Uważam, że brakuje wytłumaczenia, że za tą demokracją stoi odpowiedzialność. Ustawa tego nie tłumaczy – dodaje. – Większość ludzi nie wie, o co w tym zapisie chodzi. Po co więc mają robić konsultacje, skoro ustawodawca nie raczy powiedzieć, po co?
– A my mamy przecież do czynienia z ludźmi w bardzo trudnych sytuacjach życiowych, którzy niekoniecznie muszą rozmyślać po nocach o planach firmy na przyszłość – tłumaczy. – Najgorsze w tym wszystkim było dołożenie kolejnej papierologii – protokoły spotkań, listy, klauzule RODO. I oczywiście kompletny brak danych – jak, po co, dlaczego ten obowiązek. Nerwowa kwerenda bibliograficzna, (bo przecież zaraz ktoś mógł przyjść z kontrolą) i wywiady środowiskowe w terenie też nie pomogły. Nikt nic konkretnego nie wiedział, zwłaszcza po co to, bo zapis ustawy to dosłownie trzy, cztery lakoniczne zdania.
Jedna z prezesek esencję problemu, który dotyczył przecież wszystkich liderów PES określiła krótko: “Przez pracowników spotkania konsultacyjne są dobrze odbierane, gdy formalności są zminimalizowane do minimum. Proste notatki, szybkie podsumowanie i jasne komunikaty. Kluczowe jest, aby proces był jak najmniej obciążający biurokracyjnie”. Innowatorka w taki właśnie sposób przygotowała podręcznik – krótko i na temat.
Liderki, liderzy w spółdzielniach to często społecznicy, a nie menadżerki_owie z wykształcenia – to są różne osobowości które może w życiu mieli trochę do czynienia z biurokracją, a często w ogóle. Np. pszczelarz, który założył spółdzielnię produkcyjną, pani, która prowadziła firmę sprzątającą. Chciałabym, aby moja innowacja trafiła do takich społecznych podmiotów.
Małgorzata Modrak-Potapowicz, innowatorka, prezeska spółdzielni socjalnej „Nowe Horyzonty”
Zdjęcia: Małgorzata Modrak-Potapowicz, spółdzielnia „Nowe Horyzonty”.